W praktyce funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowych – szczególnie tych większych – bardzo często dochodzi do podziału walnego zgromadzenia na części. Rozwiązanie to, przewidziane w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, ma charakter organizacyjny, ale jego znaczenie nie ogranicza się wyłącznie do techniki prowadzenia obrad.
Powstaje w związku z tym istotne pytanie: czy członek spółdzielni przypisany do jednej części walnego zgromadzenia może wziąć udział w innej części – według własnego wyboru?
Podział walnego zgromadzenia to nie tylko kwestia organizacji
Zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, w przypadku dużej liczby członków dopuszczalne jest podzielenie walnego zgromadzenia na części przy czym zasady przyporządkowania członków do poszczególnych części ustala rada nadzorcza.
Kluczowe jest to, że podział ten nie ma wyłącznie charakteru technicznego. Prowadzi on do realnego przypisania członka do konkretnej części walnego zgromadzenia, a tym samym – do określonego „odcinka” obrad, w ramach którego wykonuje on swoje prawa członkowskie.
Uczestnictwo – ale tylko w „swojej” części
Ustawa przewiduje, że członek może uczestniczyć w walnym zgromadzeniu osobiście albo przez pełnomocnika. Nie oznacza to jednak swobody wyboru części, w której chce uczestniczyć.
Wręcz przeciwnie – skoro ustawodawca dopuścił podział zgromadzenia i jednocześnie przewidział przypisanie członków do konkretnych części, należy przyjąć, że członek wykonuje swoje prawa wyłącznie w tej części, do której został przyporządkowany.
Podział walnego zgromadzenia prowadzi bowiem do powstania zamkniętych kręgów uczestników dla poszczególnych części.
Dlaczego nie można „wybrać sobie” części?
Dopuszczenie swobodnego udziału w dowolnej części walnego zgromadzenia prowadziłoby do oczywistego wypaczenia całej instytucji.
W szczególności:
- zasady przyporządkowania członków stałyby się iluzoryczne,
- mogłoby dojść do koncentracji uczestników tylko w jednej części,
- zaburzony zostałby mechanizm podejmowania uchwał wymagający głosowania w każdej części.
Co więcej, w praktyce oznaczałoby to konieczność przyjęcia pełnego składu osobowego spółdzielni na każdej części zgromadzenia, co przy dużej liczbie członków byłoby zwyczajnie niewykonalne.
Wyjątki – kiedy udział w innej części jest możliwy?
Nie oznacza to jednak, że osoba będąca członkiem spółdzielni nigdy nie może znaleźć się na innej części walnego zgromadzenia.
Jest to dopuszczalne, ale wyłącznie wtedy, gdy nie działa ona jako członek wykonujący swoje prawa, lecz w innej roli, np.:
- jako pełnomocnik innego członka,
- jako osoba zaproszona np. ekspert,
- jako członek organu spółdzielni (zarządu lub rady nadzorczej), który z racji swojej funkcji uczestniczy w każdej części obrad.
W takich sytuacjach osoba ta nie wykonuje jednak własnych praw członkowskich na „nie swojej” części.
Obowiązki organizatora zgromadzenia
Na organizatorze walnego zgromadzenia ciąży nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek zapewnienia, aby w danej części uczestniczyły wyłącznie osoby do niej uprawnione.
Dotyczy to również prawa do odmowy dopuszczenia do udziału w obradach osoby, która nie jest przypisana do danej części, jeżeli chce występować jako członek spółdzielni.
Co istotne – odmowa taka nie stanowi naruszenia praw członkowskich, ponieważ członek zachowuje możliwość realizacji swoich uprawnień w „swojej” części walnego zgromadzenia.
Wnioski praktyczne
Podział walnego zgromadzenia na części ma bezpośredni wpływ na sposób wykonywania praw przez członków spółdzielni. Nie jest to jedynie rozwiązanie techniczne, lecz element konstrukcji prawnej zgromadzenia.
W konsekwencji należy przyjąć, że:
- członek spółdzielni może wykonywać swoje prawa tylko w tej części walnego zgromadzenia, do której został przypisany,
- udział w innej części jest możliwy wyłącznie w innym charakterze niż członkowski,
- organizator zgromadzenia ma prawo, a nawet obowiązek egzekwować te zasady.
